بایگانی دسته: کم توجهی/ بیش فعالی

بیش فعالی کودکان -انواع، تشخیص و درمان

بیش فعالی کودکان یا  اختلال نقص توجه 

بیش فعالی کودکان ، اختلال روانپزشکی شایعی در میان کودکان و نوجوانان است . پسرها بیش از دخترها احتمال دارد که مبتلا گردند .

علایم و رفتارهای بیش فعالی کودکان ADHD  مشابه نیست زیرا این اختلال به سه نوع تقسیم میشود که هر دسته الگوهای رفتاری متفاوتی دارند :

نوع کم تمرکز بیش فعالی کودکان :

کودکان بیش فعال در انجام و پیگیری فعالیتهایی که نیاز به تلاش ذهنی دارد دچار مشکل می شوند. فعالیتهایی مانند تکالیف مدرسه و تمرین های عملی فوق برنامه مانند تمرین موسیقی یا نقاشی نمونه های معمول فعالیتهایی هستند که کودک آنها را به کندی انجام میدهد،  زودتر از معمول خسته شده یا حواسش به راحتی پرت میشود .

اغلب به نظر میرسد که کودک پشتکار کافی ندارد و فعالیتها را نیمه کاره رها می کند. در مطالعه درسها ممکن است دائما توی فکر برود و علیرغم آنکه ظاهرا در زمان طولانی پای مطالعه است اما به کندی پیش برود. جالب اینکه همین کودک ممکن است به مدت طولانی به راحتی روی بازیهای کامپیوتری یا تماشای تلویزیون یا فعالیتهای مشابه سرگرم کننده متمرکز باشد و همین مساله باعث میشود والدین احساس کنند که عمدا بر سر تکالیفش تمرکز نمیکند .

عدم توجه به جزییات، باعث اشتباهات زیاد ناشی از بی دقتی میشود که این مساله علاوه بر رفتارهای روزمره ، در انجام تکالیف یا عملکرد کودک در امتحانات کتبی نیز منعکس می گردد .

والدین این کودکان ممکن است شکایت کنند که وقتی او را صدا میکنیم یا در حال صحبت با او هستیم انگار نمی شنود یا دیر به خودش می آید . همین مساله باعث میشود وقتی به او دستوری داده میشود یا درخواست و سفارشی میشود آنرا فراموش کند یا درست متوجه نشود و علیرغم تذکرات فراوان اشتباهاتش را دوباره تکرار نماید .

گم کردن وسایل ، فراموش کردن کارها، جا گذاشتن اشیا و حواس پرت بودن ، نمونه های دیگری از مشکلات توجه و تمرکز در زندگی روزمره هستند. اتاق نامرتب ، وسایل به هم ریخته و کودکی که از نظر والدین، شلخته و بی نظم است از سوی بزرگسالان دائما مورد سرزنش قرار می گیرد .

نوع بیش فعال / تکانشگر بیش فعالی کودکان

از علائم بیش فعالی این کوکان از همان ابتدا پر فعالیت و بی قرار هستند . برای آنها  دشوار است که در جایی که باید، نشسته باقی بمانند. وقتی باید بنشینند اغلب وول میخورند و دست و پایشان را تکان می دهند. از جاهای نامناسب ممکن است بالا بروند. بازی کردن آرام و کم سر و صدا برایشان دشوار است. انگار که موتوری در آنها روشن است که آنها را به حرکت وادار میکند. خیلی دیر خسته میشوند. والدین از پر حرفی آنها شکایت میکنند .

تکانشی بودن باعث میشود شتابزده رفتار کنند، ناگهانی واکنش نشان می دهند و پیش از اقدام به کاری نتوانند بیندیشند و پیامدهای آن را در نظر بگیرند. در واقع وقتی فکر، میل یا خواسته ای به ذهنشان میرسد نمیتوانند آن را بازداری کنند و در نتیجه مثلا وسط حرف دیگران می پرن ، سوالات را پیش از آنکه کامل شود پاسخ میدهند و انتظار کشیدن برای چیزی که میخواهند برایشان بسیار سخت است .منتظر نوبت ماندن، کنترل کردن خشم  و صبر کردن برای رسیدن به خواسته ها از جمله دیگر مواردی است که در آن مشکل دارند .

 نوع مرکب بیش فعالی کودکان :

این نوع ADHD  از دو نوع قبلی ، ظاهرا شایع تر است و علایم هر دو نوع را در بر میگیرد .

علل بیش فعالی کودکان :

بیش فعالی کودکان ADHD  به دلیل رژیم غذایی ، مصرف شکر یا افزودنی ها، واکسنها یا رفتار والدین ایجاد نمی شود . این اختلال پایه هایی زیستی دارد که مربوط به عملکرد مغز است . به زبان ساده فعالیت مغز این کودکان در برخی نواحی تا حدی کمتر از میزان لازم است. تحقیقات، نقش عوامل ژنتیکی را در ابتلا به ADHD  نشان داده اند و در مواردی نیز عواملی چون زایمان زودرس، وزن بسیار کم تولد و صدمه به مغز می تواند موجب علایم ADHD  گردد.

تشخیص بیش فعالی کودکان :

هیچ آزمون ، پرسشنامه یا روش دیگری نیست که بتوان بر اساس آن تشخیص ADHD  را مطرح کرد . تشخیص صحیح، گاه به این دلیل دشوار می گردد که علایم این اختلال ممکن است در سایر اختلالات روانپزشکی نیز وجود داشته باشد.  تفکیک علایم و تشخیص صحیح، متکی بر ارزیابی بالینی روانپزشک کودک و نوجوان است.

از طرفی هر کودکی که پر فعالیت یا حواس پرت به نظر میرسد لزوما دچار ADHD نیست و  از طرف دیگر، موارد خفیف یا متوسط ADHD ممکن است ناشناخته باقی بماند . همه کودکان ، گهگاه ممکن است کم تمرکز به نظر آیند یا فکر نکرده رفتار کنند؛ به ویژه وقتی مضطرب یا هیجان زده هستند. اما تفاوت کودک ADHD در این است که علایم او در طول زمان و در شرایط مختلف نسبتا پایدار است و عملکرد او را از لحاظ تحصیلی، اجتماعی و در خانه تحت تاثیر قرار می دهد.

درمان بیش فعالی کودکان :

ناتوانی این کودکان در کنترل رفتار خود و سایر نقایصی که ذکر شد باعث میگردد که آنها دایما دچار ناکامی شوند. آنها برای دست یابی به پیشرفتی که توان آن را دارند نیازمند کمک هستند . خوشبختانه علایم این اختلال در بیشتر موارد، با درمان مناسب، کنترل و مدیریت می شود. بسته به شدت علایم و سایر شرایط تعیین کننده ، استفاده از درمانهای دارویی و غیر دارویی انتخاب میگردد .خوشبختانه علایم اختلال بیش فعالی کودکان در بیشتر موارد ، با درمان مناسب ، کنترل و مدیریت می شود .

تجویز داروهای محرک درمان انتخابی بسیاری از کودکان ADHD است. این داروها با افزایش سطح تمرکز و کاهش علایم مخرب به کودک کمک می کنند که تا حد زیادی از عوارض دراز مدت این اختلال همچون ناکامی تحصیلی ، بازخورد منفی در روابط بین فردی و ضربات جدی  که این شرایط بر اعتماد به نفس کودک وارد می کنند رهایی یابد .

آموزش مدیریت رفتار به والدین، امروزه جزو تکمیلی درمان این کودکان است. به ویژه وقتی مشکلات رفتاری قابل توجهی در کودک وجود دارد ، والدین به آموزشهایی نیاز دارند که معطوف به مدیریت رفتار این کودکان باشد .

مطالب مرتبط با بیش فعالی کودکان : بیش فعالی بزرگسالان 

منابع:

کلینیک فوق تخصصی راد- روانپزشکی کودک و نوجوان